Behavior Based Safety: gedrag observeren of gedrag beïnvloeden?

Eerder schreef ik over de rode manier van veranderen: gedrag beïnvloeden door belonen, erkenning en soms straffen. Behavior Based Safety (BBS) is een methode die bij deze benadering aansluit. Door gedrag te observeren, feedback te geven en gewenst gedrag positief te bekrachtigen, probeert men incidenten te voorkomen.

BBS werkt meestal volgens een vaste cyclus:

  1. Identificeren van kritisch veiligheidsgedrag: welke concrete gedragingen maken het verschil?
  2. Observeren van gedrag op de werkvloer: collega’s of leidinggevenden voeren gestructureerde observaties uit.
  3. Directe feedback geven: gewenst gedrag wordt bekrachtigd en onveilig gedrag besproken.
  4. Data analyseren en trends volgen: observaties worden verzameld om patronen en verbeterpunten zichtbaar te maken.

De methode is gebaseerd op gedragspsychologische principes, waaronder het ABC-model waarover ik eerder schreef: Antecedent (wat gaat aan gedrag vooraf?), Behavior (het gedrag zelf) en Consequence (wat volgt erop?). Gedrag dat directe, zekere en positieve gevolgen heeft, wordt eerder herhaald.

BBS kun je bijvoorbeeld integreren in veiligheidsrondes of bezoeken aan de werkvloer.

Een voordeel van BBS is dat het veiligheidsgedrag concreet en observeerbaar maakt. Vooral wanneer gewenst gedrag duidelijk is omschreven, positief wordt versterkt en belemmeringen voor veilig gedrag worden weggenomen, kan deze methode effectief zijn. Een belangrijk risico is dat BBS zich te veel richt op individueel gedrag, waardoor onderliggende oorzaken in de organisatie buiten beeld blijven.

Lees verder →

Risicoanalyses in de praktijk: van ontwerp tot LMRA

In een van mijn eerdere functies werkte ik bij een ingenieursbureau waar ik voor het eerst goed zag hoe verschillende risicoanalyses elkaar kunnen aanvullen. Wat ik daar sterk aan vond, was dat we breed begonnen en daarna de verschillende risico’s in meer detail bekeken.

Begin breed en zoom daarna in

Bij het ontwerpen van een installatie begonnen we met de grote gevaren. Meestal werd daarvoor een HAZID (Hazard Identification) als instrument ingezet. Met een HAZID brachten we vroeg in het ontwerp de relevante gevaren en ongevalsscenario’s breed in beeld, van vrijkomen van toxische stoffen tot overstromingen en van explosies tot cyberaanvallen.

Ook een QRA (Quantitative Risk Assessment) moest meestal worden opgesteld, een brede risicoanalyse die voorgeschreven kan worden door de overheid of die bedrijven zelf als instrument inzetten, om scenario’s met gevaarlijke stoffen (brand/explosie, vrijkomen van toxische stoffen) door te rekenen en de risico’s voor de omgeving te beoordelen.

Als er wat meer detail bekend was, deden we een lay-out HSE review: staat de lawaaiige apparatuur niet te dicht bij de grens van de inrichting? Kun je installatieonderdelen met brandbaar materiaal goed benaderen met blusmiddelen? Staan pompen die H2S bevatten niet te dicht bij vluchtroutes? Staan gebouwen op de meest veilige plek? Voldoet de lay-out aan de normen die je van toepassing hebt verklaard?

Vervolgens zoomden we in op de installatie in meer detail. Waar kunnen branden ontstaan en welke installatiedelen of constructies moeten daartegen worden beschermd? Waar is brandwerende bescherming nodig tegen een pool of jet fire? Waar kunnen brandbare of toxische gassen vrijkomen? En waar is dus gas en vlamdetectie nodig?

En wat gebeurt er als zich een zwaar scenario voordoet terwijl mensen in een gebouw op het terrein aanwezig zijn? Met een Occupied Building Risk Assessment, OBRA, kan worden gekeken welke scenario’s een bezet gebouw kunnen treffen en wat dat betekent voor bijvoorbeeld de locatie, constructie en bescherming van de mensen in dat gebouw.

Met een HAZOP keken we systematisch naar procesafwijkingen. Wat gebeurt er bij bijvoorbeeld te hoge of te lage druk, geen of te veel flow of een te hoge temperatuur? Wat kan daarvan de oorzaak zijn, wat zijn de gevolgen en welke beveiligingen zijn aanwezig?

Als vervolgens de vraag ontstond of de aanwezige beschermingslagen voldoende zijn, kon LOPA (Layer of Protection Analysis) worden toegepast. En met bowties (vlinderdasmodel) kun je belangrijke scenario’s en de preventieve en mitigerende barrières die je hebt ingericht overzichtelijk bij elkaar brengen.

Lees verder →

Veiligheidscultuurprogramma: wat is eigenlijk onze stip op de horizon?

Stel dat jouw organisatie besluit om aan de veiligheidscultuur te gaan werken. Misschien is er sprake van een toename in ernstige incidenten, een lage meldbereidheid of te weinig zichtbaar leiderschap. Dan is het goed om eerst de vraag te stellen: waar willen we eigenlijk naartoe?

Willen we een stap hoger komen op een veiligheidsladder? Willen we een betere meldcultuur, meer leiderschap op de werkvloer of een betere samenwerking met contractors? Of gaat het om een bredere gewenste verandering?

Een duidelijke stip op de horizon helpt. Dat hoeft geen lijst met twintig doelstellingen te zijn. Het gaat vooral om een gezamenlijk beeld van wat je uiteindelijk anders wilt zien in de dagelijkse praktijk.

Lees verder →