In mijn vorige blogs heb ik beschreven hoe je samen komt tot een gedragen missie, visie en kernwaarden. Daarmee is duidelijk waar je naartoe wilt en welk gedrag daarbij past. Maar een ambitie alleen is niet genoeg. De volgende stap is minstens zo belangrijk: welke keuzes maak je om die ambitie daadwerkelijk te realiseren? Welke route kies je en hoe vertaal je die naar concrete resultaten?

Wat is een strategie?

Een strategie beschrijft de keuzes die een organisatie maakt om haar ambities te realiseren. Je bepaalt waar je de komende jaren op focust, welke middelen je inzet en wat je bewust niet doet.

Een goede strategie geeft richting, helpt prioriteiten stellen en beweegt mee met veranderingen in de omgeving.

Wat is een meerjarenplan?

Het meerjarenplan vertaalt de strategie naar concrete doelen, acties, verantwoordelijkheden en mijlpalen, meestal voor een periode van drie tot vijf jaar.

De strategie bepaalt de richting; het meerjarenplan maakt die richting concreet.

Strategie en meerjarenplan horen onlosmakelijk bij elkaar. Zonder plan blijft een strategie een mooi verhaal. Zonder strategie wordt een meerjarenplan een verzameling losse acties.

Door beide samen met medewerkers en stakeholders op te stellen, ontstaat focus, draagvlak en een gezamenlijke koers.

Van missie naar meerjarenplan

Deze vijf onderdelen bouwen logisch op elkaar voort:

• Missie – Waarom bestaan we?
• Visie – Waar willen we naartoe?
• Kernwaarden – Hoe werken we samen?
• Strategie – Welke route kiezen we?
• Meerjarenplan – Wat gaan we de komende jaren concreet doen?

Voorbeeld

• Missie: Wij zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving.
• Visie: Veilig werken is vanzelfsprekend en wordt door iedereen gedragen.
• Kernwaarden: Openheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid.
• Strategie: Risico’s systematisch identificeren, prioriteren en reduceren.
• Meerjarenplan: Binnen vijf jaar een uniforme risicoanalyse invoeren, de top 10-risico’s reduceren en risicodenken verankeren in de organisatie.

Waarom zijn een strategie en meerjarenplan belangrijk?

Mijn ervaring is dat een duidelijke strategie rust en richting geeft. SHEQ-medewerkers weten waar zij aan bijdragen en welke keuzes bewust worden gemaakt. Je kunt immers niet alles tegelijk doen.

Een goede strategie zorgt ervoor dat:

• prioriteiten duidelijk zijn;
• medewerkers begrijpen waarom bepaalde activiteiten belangrijk zijn;
• verbeteringen onderdeel worden van een structurele langetermijnaanpak;
• voortgang meetbaar wordt.

Zo groeit SHEQ uit tot een afdeling die niet alleen ondersteunt, maar ook richting geeft aan de ontwikkeling van de organisatie.

Hoe kom je tot een gedragen strategie en meerjarenplan?

Stap 1. Verzamel de juiste mensen

Stel een werkgroep samen met vertegenwoordigers van SHEQ, management, interne klanten, medezeggenschap en andere belangrijke stakeholders.

Verzamel vervolgens de beschikbare informatie:

• de organisatiestrategie;
• een eventuele gap-analyse;
• het vorige meerjarenplan en de behaalde resultaten;
• input van medewerkers: Waar zou jij als eerste aandacht aan geven als je morgen SHEQ-manager was?

Stap 2. Breng de huidige situatie in beeld

Start bij de missie en visie. Zo blijft de strategie verbonden met het hogere doel.

Bespreek vervolgens met de SHEQ-afdeling:

• Waar ligt nu de meeste aandacht?
• Wat gaat goed?
• Waar zitten de grootste knelpunten?
• Welke zaken verdienen meer aandacht?
• Welke risico’s lopen we als we niets veranderen?

Stap 3. Kijk vooruit

Breng samen met deskundigen en stakeholders de ontwikkelingen voor de komende drie tot vijf jaar in kaart (de contextanalyse uit de ISO-normen). Kijk daarbij niet alleen naar bedreigingen, maar juist ook naar kansen om SHEQ verder te ontwikkelen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• nieuwe wet- en regelgeving;
• digitalisering en AI;
• arbeidsmarktkrapte;
• certificeringen;
• veranderende klantverwachtingen.

Vraag daarnaast aan stakeholders:

• Wat moeten we vooral behouden?
• Welke kansen zien we om SHEQ verder te ontwikkelen?
• Wat kan beter?
• Waar moet SHEQ de komende jaren extra aandacht aan besteden?

Stap 4. Maak keuzes

Gebruik alle verzamelde input om samen de strategie vast te stellen.

De belangrijkste vraag is: Waar kiezen we bewust wel en niet voor?

Een goede strategie is inspirerend, maar ook realistisch.

Stap 5. Maak het concreet

Werk de strategie uit in een meerjarenplan.

Beschrijf:

• de belangrijkste doelstellingen;
• de benodigde verbetermaatregelen;
• prioriteiten;
• verantwoordelijkheden;
• mijlpalen;
• hoe wordt gemeten of de doelstellingen zijn behaald.

Leg het concept vervolgens opnieuw voor aan de stakeholders en verwerk hun feedback.

Stap 6. Zorg dat het blijft leven

Een strategie heeft alleen waarde als zij gebruikt wordt.

Een strategie is geen document dat één keer wordt opgesteld en daarna in een la verdwijnt. Organisaties veranderen voortdurend. Daarom is het verstandig om jaarlijks te toetsen of de gekozen koers nog aansluit bij de ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie en het meerjarenplan waar nodig bij te stellen.

Daarnaast is het belangrijk om:

• de strategie zichtbaar te maken, bijvoorbeeld in een routekaart of praatplaat;
• medewerkers regelmatig mee te nemen in de voortgang;
• successen te delen;
• strategie en meerjarenplan jaarlijks te actualiseren.

Tot slot

Van een droom naar een routekaart: dat is de kracht van een goede strategie. Het meerjarenplan vertaalt die route vervolgens naar concrete stappen.

Wat is jullie ervaring met het opstellen van een strategie en meerjarenplan?